De speler die stil werd

Dit is een schets. De situatie en de namen zijn verzonnen, maar zo kan het gaan bij een jeugdteam.

Na de winterstop

Mark traint voor het derde seizoen een JO15-team. Twee keer per week op dinsdag en donderdag, en op zaterdag de wedstrijd. Hij doet het naast een volle baan en twee eigen kinderen, omdat zijn zoon ooit in dit team begon en er toen geen trainer was.

Daan is een van de spelers die het team draaien. Altijd als eerste op het veld, altijd een grap in de kleedkamer, en de jongen die de ballentas zonder te vragen terugsjouwt naar het hok. Na de winterstop is dat anders. Daan komt net op tijd, zit in de hoek van de kleedkamer met zijn koptelefoon op en zegt weinig. Op het veld doet hij mee, maar zonder de grappen en zonder het roepen.

Wat Mark zag, en wat hij niet deed

Mark ziet het in de tweede week al. Hij denkt er op de fiets naar huis over na, en vindt dan een verklaring. Het is de leeftijd. Jongens van veertien hebben weleens een stille periode. En als er echt iets is, dan zeggen zijn ouders het wel.

Er spelen ook andere dingen mee, al zou hij ze niet zo noemen. Hij weet niet of het zijn plek is om ernaar te vragen. Hij is bang dat hij het verkeerde zegt, of dat hij iets losmaakt waar hij daarna niets mee kan. En er is weinig tijd. Na de training moeten de doeltjes opgeruimd en wil hij naar huis.

Zo gaan er vier weken voorbij. Dan mist Daan twee trainingen op rij, zonder af te melden.

Het eerste gesprek

Na de volgende training loopt Mark naar Daan toe, die al bij de deur staat. “Gaat het wel goed met je?” vraagt hij. “Ja hoor,” zegt Daan, en hij is weg.

Mark voelt zich daarna slecht. Hij had het gevraagd, en het had niets opgeleverd. Achteraf ziet hij wat er gebeurde. Hij stelde een vraag waar je met één woord vanaf bent, op een moment dat Daan al weg wilde, met drie teamgenoten binnen gehoorsafstand.

Dat Daan niets zei, is ook niet vreemd. In onderzoek van Motivaction voor de KNVB en Zilveren Kruis praat 26% van de voetballende jongeren van 16 tot 25 met de trainer of coach over hun mentale gezondheid. Met teamgenoten is dat 46%, en 43% zegt niet goed te weten hoe je zo'n gesprek begint (KNVB, februari 2026). Voor de meeste jongeren is de trainer dus niet vanzelf het eerste adres. Als de trainer het gesprek niet opent, gebeurt het vaak niet.

Het tweede gesprek

Een week later vraagt Mark aan Daan of hij na de training wil helpen de doeltjes naar het hok te dragen. Ze lopen naast elkaar, met hun handen vol. Mark vertelt dat hij zelf een drukke week heeft gehad en slecht heeft geslapen. Dan vraagt hij hoe het nu op school gaat.

Het blijft even stil. Daarna komt het in stukjes. Het is toetsweek en Daan loopt achter met twee vakken. En in de groepsapp van het team gaan sinds de penalty die hij in december miste grappen rond, die steeds net te ver gaan. Hij heeft er niemand iets over gezegd, omdat het maar grappen zijn.

Mark merkt dat hij het meteen wil oplossen. Hij wil de app openen, de jongens aanspreken en een rooster voor de toetsweek bedenken. Hij doet het niet. Hij zegt dat hij blij is dat Daan het vertelt, en vraagt wat zou helpen. Daan weet het niet precies. Ze spreken af dat hij in de toetsweek één training mag overslaan zonder dat het iets uitmaakt voor zaterdag, en dat Mark een oogje houdt op hoe het team met elkaar omgaat.

Wat er daarna gebeurde

De dinsdag erna begint Mark de training met een paar zinnen over de groepsapp. Hij noemt geen namen. Hij zegt dat grappen erbij horen, en dat het team van iedereen is, ook van wie een penalty mist. Het is een kort moment, en een paar spelers kijken naar hun schoenen.

Met Daans goedvinden stuurt hij zijn ouders een kort bericht, zodat ze weten wat hij heeft gehoord en dat hij meekijkt. En hij vraagt de jeugdcoördinator bij wie hij terechtkan als het niet beter gaat. Dat blijkt niet nodig. Maar Mark merkt dat het hem rust geeft om het te weten.

Het is geen verhaal waarin alles in één keer goed komt. Daan blijft een paar weken stiller dan vroeger, en de toetsweek wordt geen succes. Maar hij komt weer op tijd, de koptelefoon gaat in de kleedkamer vaker af, en aan het eind van het seizoen vraagt hij of hij volgend jaar in hetzelfde team mag blijven.

Wat deze schets laat zien

Het verhaal van Mark en Daan is verzonnen, maar de patronen erin zijn herkenbaar voor veel trainers.

• De signalen zijn klein. Later komen, minder praten, een koptelefoon in de kleedkamer. Elk signaal apart is makkelijk weg te verklaren.
• Wachten voelt veilig, maar kost tijd. Mark wachtte vier weken, uit twijfel en niet uit onwil. In die weken liep het voor Daan verder op.
• De eerste poging mislukt vaak. Een gesloten vraag bij de deur, met anderen erbij, levert meestal één woord op. Naast elkaar en met iets in je handen gaat het praten makkelijker.
• Je hoeft het niet op te lossen. Wat Daan hielp, was dat iemand het zag, vroeg en luisterde. Het oplossen deden ze daarna samen, in kleine stappen.
• Een trainer staat er niet alleen voor. Weten bij wie je terechtkunt, geeft rust, ook als het niet nodig blijkt.

Veel jeugdtrainers zijn vrijwilligers zoals Mark, met een baan en een gezin ernaast. Ze kennen het voetbal, vaak al jaren. Wat ze zelden hebben geleerd, is hoe je zo'n gesprek begint, en wat je doet als je iets hoort.

Geschreven door de redactie van aanspeelpunt [TE BEVESTIGEN] Inhoudelijke check door de sportpsycholoog [NAAM]